Tanzimat Dönemindeki İlkler

6 Haziran 2008 tarihinde tarafından eklendi.

Bu dönemde Türk edebiyatında ve kültüründü birçok ilkler yaşanmıştır.

1) İlk Gazeteler:
a) Takvim-i Vekayi (1831 ) :
ilk resmi Türk ga­zetesi
b) Ceride-i Havadis (1840 ): ilk yarı resmi ga­zete.
c) Tercüman-ı Ahval ( 1860 ) : İbrahim Şinasi ve Agah Efendi tarafından çıkarılan
ilk Türk gazetesi
d) Tasvir- i Efkar (1862) : Bu gazeteyi Şinasi yalnız çıkarmış, yurt dışına çıkmak zorunda kalınca Namık Kemal’ e devretmiştir.
e) Hürriyet (1868 ): Namık Kemal ve Ziya Paşa Londra’da çıkarmıştır.Muhbir ( 1866 ), Basiret ( 1869 ), İbret (1871), Devir( 1872 )
Tanzimat dönemindeki gazetelerdir.
2.
İlk Çeviri Roman: 1859da “Telemak” adlı e-seri, Yusuf Kâmil Paşa, Fenelon’dan çevirmiştir.
3.
Edebiyatımızda ilk roman : Şemsettin Sami tarafından 1872′de yayımlanan “Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat,
İlk edebi roman : Namık Kemal tarafından 1876′da yazılan “İntibah“.
5.
İlk realist romanlar: Samipaşazade Sezai tarafından 1889′da yazılan “Sergüzeşt.
İlk realist roman Recaizade Mahmut Ekrem tarafından 1896′da yazılan “Araba Sevdası“.
6.
İlk köy romanı: Nabizade Nazım‘ın 1890′da yazdığı “Karabibik
7.
İlk yerli tiyatro eseri .’Şinasi‘nin 1860′ta yazdığı “Şair Evlenmesi
8.
İlk öyküler (Hikayeler): a) Ahmet Mithat Efendi‘nin 1870 -1895 arasında yazdığı “Letâif-i Rivayet.”
b) Samipaşazade Sezai’nin 1892′de yazdığı “Küçük Şeyler”
9.
Sahnelenen ilk tiyatro eseri: Namık Ke­mal’in, I.Meşrutiyet öncesi sahnelediği Vatan Yahut Silistre“.
b.
İlk Eleştiri Yazısı: Namık Kemal’in 1866′da yazdığı “Edebiyatımız Hakkında Bazı Mülahazatı Şamil’dir.”adlı yazı
11.
İlk eleştiri eseri: Namık Kemal’in 1855′te yazdığı “Tahrib-i Harabat”
12.
İlk Mizah dergisi: Teodor Kasap tarafın­dan 1869′da çıkarılan “Diyojen”
13.
İlk dergi: Münif Paşa tarafından 1861′de çı­karılan “Mecmua-ı Fünun”
14.
İlk şiir çevirileri:Şinasi tarafından 1859′da Racine ve Lamartine’den çevirilmiştir.
15.
İlk makale: 1860′ta Şinasi tarafından “Mukaddime” adıyla, Tercüman-ı Ahval’de yazılmış­tır.
16.
İlk noktalama işaretleri: Şinasi tarafından 1859′da kullanıldı.
17.
İlk antoloji: Ziya Paşanın 1874′te hazırla­dığı “Harabat” adlı bu eserde Divan şairlerinin şiirleri yer almıştırr almıştır.
18.
İlk günlük: Direktör Ali Bey’in 1871′de yaz­dığı “Seyahat Jurnali”.

19. İlk köy şiiri: Muallim Naci‘nin “Köylü Kızların Şarkısı”

ÖNEMLİ NOT:

Bu dönemde yazılan romanların; Batılı, gerçek anlamıyla roman oldukları bile tartışmalıdır. Bunlara “roman denemesi” demek daha uygun olacaktır. Romantizm, realizm ya da naturalizm akımlarının izleri de “etkilenme” düzeyindedir. Söz­gelimi “realizmin Tanzimattaki temsilcisi” gibi ifade­ler öncelikle Batıdaki bu romanlara ve yazarlarına haksızlık olacaktır. Sonraki yüzyılda dünya ölçü­sünde romancılar yetiştiren Türk edebiyatının, Batılı anlamdaki ilk romancısı Servet-i Fünun döneminde ürünler vermeye başlayan Halit Ziya Uşakligil‘dir

Etiketler:

Yorumlar

Şu Sayfamız Çok Beğenildi
Dramatik Şiir