SÖZCÜK DÜZEYİNDE ANLATIM BOZUKLUKLARI Anlatımın temel birimi cümledir. Düşündüklerimizi, duyduklarımızı, tasarladıklarımızı ya da yaşadıklarımızı karşımızdakilere tam olarak iletebilme, cümle kurabilme gücümüze bağlıdır. Doğrusu cümlelerimizin açık, duru, yalın dilin işleyiş kurallarına uygun ve dilbilgisi yönünden doğru olmasıyla ilgilidir. Cümlelerimiz bu niteliklerden yoksunsa, duru, yalın, açık değilse, iletmek istediklerimiz tam iletemeyiz. Anlatım bozuklukları yaptığımızda ister istemez karşımızdakiler,… Okumaya devam et Anlatım Bozuklukları
Kategori: Dilbilgisi
EYLEM ÇATISI
Eylemlerin özne ve nesne durumlarına göre farklı özellikler göstermesine eylem çatısı denir. Eylem çatısı iki yönden incelenir: A. NESNEYE GÖRE ÇATI: Eylemler, cümlede nesne alıp almamaları açısından dörde ayrılır: 1. GEÇİŞLİ EYLEMLER: Nesne isteyen, alan eylemlere denir. “Kimi, Neyi” sorularına cevap verir. Bu kitabı iki günde okudum. (Belirtili nesne- Geçişli eylem) Eve gelirken gazoz almış.… Okumaya devam et EYLEM ÇATISI
EYLEMDE YAPI
A. BASİT (KÖK) EYLEMLER: Yapım eki almamış, kök durumundaki eylemlerdir. Türkçede basit eylemlerin çoğu tek hecelidir. İki heceli basit eylem azdır. koş-, gel-, bak- yürü- . İnan-, uyu- … B. TÜREMİŞ EYLEMLER: Ad ve eylemlerden yapım ekleriyle elde edilen yeni anlamlı eylemlerdir. *temizle-, haberleş-, hastalan-, azal-, karar-, benimse-… * bakın-, bakış-, yazıl-, anlat-, yazdır-, pişir-…… Okumaya devam et EYLEMDE YAPI
EYLEMDE KİP
Eylemlerin dilek ve zaman bildiren eklerle kazandıkları yeni yeni biçimlere kip denir. Cümlede her eylem, kip ekleriyle kullanılır. Eylem kipleri ikiye ayrılır: A. BİLDİRME KİPLERİ (HABER KİPLERİ): Eylemin yapılış zamanını bildiren kiplerdir. Dörde ayrılır: 1. Geçmiş Zaman Kipi: Eylem geçmişte yapılmıştır. Bildirilişine göre ikiye ayrılır. a) -di’li Geçmiş Zaman Kipi (Bilinen, görünen Geçmiş Zaman): Eylemin… Okumaya devam et EYLEMDE KİP
EYLEM (FİİL)
EYLEM (FİİL) Varlıkların yaptıkları işleri, hareketleri, oluş ve durumları zamana, kişiye bağlayarak anlatan sözcüklere fiil (eylem) denir. Eylem bildiren sözcükler, zaman ve kişi ekleri çıkarıldıktan sonra “-mek” ekiyle okunur. Buna eylem tabanı (mastar) denir. Çalıştım, başardım. (Çalışmak, başarmak) Gideceğim, onunla bunu konuşacağım. (Gitmek, konuşmak) EYLEMDE ANLAM Eylem tabanlarında iş, oiuş, hareket, durum, kılış anlamları vardır.… Okumaya devam et EYLEM (FİİL)
İsimler
İsim, duygu ve düşüncelerimizi karşılayan, varlıklara ad olan sözcüklerdir. Ateş, su, insan… NOT: Bir sözcüğün isim olup olmadığını o sözcüğe ekleyeceğimiz –mek, -mak ekiyle anlarız. Anlam bozulmuyorsa sözcük fiildir. Anlam bozuluyorsa sözcük isimdir. Örnek: gel-mek (fiil) kalem-mek (isim) git-mek (fiil) çocuk-mak (isim) Not: Kökteş söcüklerde bu kurala uyulmaz. Sözcüğün cümle içerisindeki anlamına bakılır. Sözcük eylem… Okumaya devam et İsimler
BAĞLAÇ
Eş görevli sözcükleri, söz öbeklerini ya da cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere “BAĞLAÇ” denir. Ancak ,Yalnız ,İle, Ama, Fakat, Lakin, Ve,Veya,De,Ki, Hâlbuki, Mademki, Yeter ki, İse, Çünkü, Nitekim, Bile, Dahi, Ne… ne, Hem… hem, İster… ister, Ya… ya DE: Eş görevli söz ve sözcük öbeklerini birbirine bağlar. Not: Ayrı yazılan de daima bağlaçtır. DE = DAHİ/BİLE… Okumaya devam et BAĞLAÇ
EDAT (İLGEÇ)
Tek başına bir anlamı olmayan, cümle içerisinde bulunduğu yere göre anlam ve görev kazanan sözcüklerdir. Başlıca edatlar: ANCAK = Sadece = Edat Ben ancak sen sevebilirim. ANCAK= Ama/Fakat=Bağlaç Eve git ancak etrafı karıştırma. Fakat ANCAK = Henüz = Zaman Zarfı Babam eve ancak gelmişti. YALNIZ = Sadece = Edat Bu çiçeği yalnız ona ver. YALNIZ… Okumaya devam et EDAT (İLGEÇ)
ZAMİR (ADIL)
İsmin yerini tutan sözcükledir. Annem pazardan ekmek ve zeytin almış. O oradan bunları almış. A. ŞAHIS ZAMİRLERİ Şahıs isimlerinin yerini tutan isimlerdir. Ben Biz Sen Siz O Onlar Özellikler 1. -i, -e, -de, -den isim çekim eklerini alabilirler. Bu akşam bize gelir misin? Sizin evde bir kedi varmış. 2. Türkçede ekler sözcük kökünde herhangi bir… Okumaya devam et ZAMİR (ADIL)
SIFAT(ÖNAD)
Sıfatlar isimleri renk, durum, biçim bakımından niteleyen; sayı, soru belgisizlik, işaret yoluyla belirten sözcüklerdir. SIFATLAR A. NİTELEME SIFATLARI B. BELİRTME SIFATLARI 1. İşaret sıfatı 2. Sayı sıfatı a. Asıl sayı sıfatı b. Sıra sayı sıfatı c. Üleştirme sayı sıfatı ç. Kesirli sayı sıfatı 3. Belgisiz Sıfat 4. Soru sıfatı Örnek: Yaşlı adam eski tüfeğini alıp… Okumaya devam et SIFAT(ÖNAD)