DEVRİK CÜMLE Dilimizin genel kuralı gereği yüklem cümlenin sonunda bulunur ancak şiir cümlelerinde ya da günlük konuşma cümlelerinde kullanılan, yüklemi sonda bulunmayan cümlelere devrik cümle adı verilir. ♦ Kına gibi derler o taraflarda iyi işlenmiş topraklara. Güneşe gülümse içinde bulutlar birikse de.
Kurallı Cümle
KURALLI CÜMLE Yüklemi sonda olan cümlelere “kurallı cümle” adı verilir. Burak dün dershaneye gelmedi. Okullar yarın tatil olacak. Kurallı cümlelerde öğeler, önem sırasına göre sıralanır ve en önemli öğe yüklemden önce bulunur: Yüklemden önceki öğe vurguludur, Tuğçe, yarın okula kardeşini götürecek. Tuğçe yarın kardeşini okula götürece
Bağlı Cümle
BAĞLI CÜMLE En az iki cümlenin sıralanmasıyla oluşan ve aralarındaki anlam bağıntısı bağlaçlarla sağlanan cümlelere “bağlı cümle” denir. ♦ Çok konuştu: // ama onu ikna edemedi. 1 .cümle bağlaç 2. cümle ♦ Seninle gelirim; // fakat bir şartla. □ Bağlı cümleler de ortak öğeli olabilir. ♦ Bu durumdan kurtulmak için çareler arıyor, fakat bir türlü… Okumaya devam et Bağlı Cümle
Sıralı Cümle
SIRALI CÜMLE En az iki bağımsız cümlenin sıralanmasıyla oluşan, aralarındaki anlam bağıntısı olan, virgül ya da noktalı virgülle ayrılan cümlelere “sıralı cümle” denir. ♦ Beni uzaktan gördü; // yanıma yaklaştı// elimi sıktı. 1 .bağımsız cümle 2.bağımsız cümle 3.bağımsız cümle. □ Sıralı cümlelerdeki bağımsız cümleler, basit ya da birleşik cümle olabilir. ♦ Onun konuşmasından hoşlanır. //… Okumaya devam et Sıralı Cümle
Birleşik Cümle
BİRLEŞİK CÜMLE Birden çok duygu, düşünce, istek ve yargı bildiren cümlelere “birleşik cümle” denir. Bu tür cümlelerde, yüklemin yanı sıra bir de “yan cümiecik ya da cümle” bulunur “Çok koşan” Yan cümlecik “çabuk yorulur.” Temel cümle Yan cümlesi, temel cümlenin öznesi, nesnesi, tümleci olan bileşik cümlelere “Girişik Cümle” denir….. ♦ Araba devrilince / yol gösteren/… Okumaya devam et Birleşik Cümle
Basit Cümle
BASİT CÜMLE Bir tek duyguyu, bir tek düşünceyi, bir tek isteği, olayı, yargıyı anlatan söz dizisine “basit cümle” denir. Basit cümlelerde, yüklemin dışında hüküm veya oluş bildiren bir sözcük yoktur. Başka bir deyişle bir tek yüklem vardır. ♦ Yol kenarında güzel bir bahçe gördüm. ♦ Bugünlerde havalar çok ısındı.
Özne-Yüklem Uyumu
ÖZNE-YÜKLEM UYUMU: Bir cümlede özne ve yüklem arasında iki yönden uygunluk aranır. 1. Tekillik-Çoğulluk Yönünden Uygunluk: Tekil öznelerin yüklemleri tekil, çoğul özneierin yüklemleri de çoğul olur. ♦ Çocuk, odasında ders çalışıyor. ♦ Öğrenciler, öğretmenlerini dikkatle dinlediler. ♦ İnsanlar, bugünlerde okula gelmiyorlar. Öznesi insan olan cümlelerde özne bir topluluğu ifade ediyorsa yüklem tekil de olabilir. ■… Okumaya devam et Özne-Yüklem Uyumu
Edat Tümleci
EDAT TÜMLECİ Yüklemin anlamını araç, birliktelik, Özgülük gibi ilgiler kurarak tamamlayan tümleçlerdir. “ile” ve “için” sözcükleri kendinden Önceki sözcüklerle birleşerek edat tümleci oluşturur. ♦ Ankara’dan uçakla döndük. (Araç) ♦ Koştuğu için yorulmuş. ( Sebep ) ♦ Bu konuyu babamla tartıştık. ( Birliktelik )
Zarf Tümleci
ZARF TÜMLECİ Yüklemin anlamını zaman, durum, yer-yön, azlık-çokluk, soru bakımından tamamlayan sözcüklerdir. Aşağıdaki cümlelerde zarf tümleci olan sözcükleri bulup yüklemi hangi yönden tamamladıklarını belirtelim. ♦ Yemeklerini konuşmadan yediler ( Zarf Tümleci ) ♦ Öğrenciler içeri girdiler. ( Zarf Tümleci ) ♦ İş yaparken çok terledim. ( Zarf Tümleci ) ♦ Gün doğmadan yola çıkmalıyız. (… Okumaya devam et Zarf Tümleci
Dolaylı Tümleç
DOLAYLI TÜMLEÇ Cümlede yüklemin anlamını yönelme, bulunma, ayrılma yönünden tamamlayan sözcüklerdir. Aşağıdaki cümlelerde dolaylı tümleç olan sözcükleri bulalım. ♦ Elİndekileri masaya bıraktı. ♦ Söylediklerimi arkadaşlarına anlatmış. ♦ Çocuklar bu sokakta oynarlar. ♦ Kitaplar sende kalsın. ♦ Bu denizden balık çıkmaz. ♦ Telefon numaranı benden aldı. Cümlelerde” -e, -de, -den” halindeki sözcüklerin dolaylı tümleç olduğunu gördük.… Okumaya devam et Dolaylı Tümleç