EYLEM CÜMLESİ Yüklemi çekimli bir eylem olan cümlelere verilen addır. Dilimizde çoğunlukla yüklemler eylem (fiil) dir; ancak isim soylu sözcükler de ek-eylem alarak yüklem olabilmektedir. ♦ Karşıdan şehrin ışıkları görünüyordu. ♦ Sabahlan kahvaltı yapmazdı.
Etiket: Cümle
Soru Cümlesi
SORU CÜMLESİ Cümlede verilmek isteneni soru yoluyla aktaran, soru Özelliği taşıyan cümlelere denir. ♦ Arkadaşını iyi dinledin mi? (Soru edatıyla) ♦ Bu camı kim kırdı? (Soru zamiriyle) ♦ Hangi kitabı beğendiniz? (Soru sıfatıyla) ♦ Evden ne zaman ayrılmış? (Soru zarfıyla) Yanıt gerektirmeyen, biçimce soru, anlamca olumlu ya da olumsuz oian cümleler vardır. Bu tür cümlelerin… Okumaya devam et Soru Cümlesi
Olumsuz Cümle
OLUMSUZ CÜMLE Yüklemin bildirdiği yargının geçersiz olduğunu ya da eylemin yapılmadığını belirten cümlelerdir. Bugün yağmur yağmaz. Bazıları olaya hazırlıklı değildi. İstediğin kitap bende yok. Bu İşte de başarısız oîdu. Ne kendi rahat etti, ne de başkası. Korkulur mu küçücük bir kediden? Bu sıcakta uyu uyuyabtlirsen.
Devrik Cümle
DEVRİK CÜMLE Dilimizin genel kuralı gereği yüklem cümlenin sonunda bulunur ancak şiir cümlelerinde ya da günlük konuşma cümlelerinde kullanılan, yüklemi sonda bulunmayan cümlelere devrik cümle adı verilir. ♦ Kına gibi derler o taraflarda iyi işlenmiş topraklara. Güneşe gülümse içinde bulutlar birikse de.
Kurallı Cümle
KURALLI CÜMLE Yüklemi sonda olan cümlelere “kurallı cümle” adı verilir. Burak dün dershaneye gelmedi. Okullar yarın tatil olacak. Kurallı cümlelerde öğeler, önem sırasına göre sıralanır ve en önemli öğe yüklemden önce bulunur: Yüklemden önceki öğe vurguludur, Tuğçe, yarın okula kardeşini götürecek. Tuğçe yarın kardeşini okula götürece
Bağlı Cümle
BAĞLI CÜMLE En az iki cümlenin sıralanmasıyla oluşan ve aralarındaki anlam bağıntısı bağlaçlarla sağlanan cümlelere “bağlı cümle” denir. ♦ Çok konuştu: // ama onu ikna edemedi. 1 .cümle bağlaç 2. cümle ♦ Seninle gelirim; // fakat bir şartla. □ Bağlı cümleler de ortak öğeli olabilir. ♦ Bu durumdan kurtulmak için çareler arıyor, fakat bir türlü… Okumaya devam et Bağlı Cümle
Sıralı Cümle
SIRALI CÜMLE En az iki bağımsız cümlenin sıralanmasıyla oluşan, aralarındaki anlam bağıntısı olan, virgül ya da noktalı virgülle ayrılan cümlelere “sıralı cümle” denir. ♦ Beni uzaktan gördü; // yanıma yaklaştı// elimi sıktı. 1 .bağımsız cümle 2.bağımsız cümle 3.bağımsız cümle. □ Sıralı cümlelerdeki bağımsız cümleler, basit ya da birleşik cümle olabilir. ♦ Onun konuşmasından hoşlanır. //… Okumaya devam et Sıralı Cümle
Birleşik Cümle
BİRLEŞİK CÜMLE Birden çok duygu, düşünce, istek ve yargı bildiren cümlelere “birleşik cümle” denir. Bu tür cümlelerde, yüklemin yanı sıra bir de “yan cümiecik ya da cümle” bulunur “Çok koşan” Yan cümlecik “çabuk yorulur.” Temel cümle Yan cümlesi, temel cümlenin öznesi, nesnesi, tümleci olan bileşik cümlelere “Girişik Cümle” denir….. ♦ Araba devrilince / yol gösteren/… Okumaya devam et Birleşik Cümle
Özne-Yüklem Uyumu
ÖZNE-YÜKLEM UYUMU: Bir cümlede özne ve yüklem arasında iki yönden uygunluk aranır. 1. Tekillik-Çoğulluk Yönünden Uygunluk: Tekil öznelerin yüklemleri tekil, çoğul özneierin yüklemleri de çoğul olur. ♦ Çocuk, odasında ders çalışıyor. ♦ Öğrenciler, öğretmenlerini dikkatle dinlediler. ♦ İnsanlar, bugünlerde okula gelmiyorlar. Öznesi insan olan cümlelerde özne bir topluluğu ifade ediyorsa yüklem tekil de olabilir. ■… Okumaya devam et Özne-Yüklem Uyumu
Edat Tümleci
EDAT TÜMLECİ Yüklemin anlamını araç, birliktelik, Özgülük gibi ilgiler kurarak tamamlayan tümleçlerdir. “ile” ve “için” sözcükleri kendinden Önceki sözcüklerle birleşerek edat tümleci oluşturur. ♦ Ankara’dan uçakla döndük. (Araç) ♦ Koştuğu için yorulmuş. ( Sebep ) ♦ Bu konuyu babamla tartıştık. ( Birliktelik )