BİRLEŞİK CÜMLE Birden çok duygu, düşünce, istek ve yargı bildiren cümlelere “birleşik cümle” denir. Bu tür cümlelerde, yüklemin yanı sıra bir de “yan cümiecik ya da cümle” bulunur “Çok koşan” Yan cümlecik “çabuk yorulur.” Temel cümle Yan cümlesi, temel cümlenin öznesi, nesnesi, tümleci olan bileşik cümlelere “Girişik Cümle” denir….. ♦ Araba devrilince / yol gösteren/… Okumaya devam et Birleşik Cümle
Kategori: Türkçe
Basit Cümle
BASİT CÜMLE Bir tek duyguyu, bir tek düşünceyi, bir tek isteği, olayı, yargıyı anlatan söz dizisine “basit cümle” denir. Basit cümlelerde, yüklemin dışında hüküm veya oluş bildiren bir sözcük yoktur. Başka bir deyişle bir tek yüklem vardır. ♦ Yol kenarında güzel bir bahçe gördüm. ♦ Bugünlerde havalar çok ısındı.
Özne-Yüklem Uyumu
ÖZNE-YÜKLEM UYUMU: Bir cümlede özne ve yüklem arasında iki yönden uygunluk aranır. 1. Tekillik-Çoğulluk Yönünden Uygunluk: Tekil öznelerin yüklemleri tekil, çoğul özneierin yüklemleri de çoğul olur. ♦ Çocuk, odasında ders çalışıyor. ♦ Öğrenciler, öğretmenlerini dikkatle dinlediler. ♦ İnsanlar, bugünlerde okula gelmiyorlar. Öznesi insan olan cümlelerde özne bir topluluğu ifade ediyorsa yüklem tekil de olabilir. ■… Okumaya devam et Özne-Yüklem Uyumu
Edat Tümleci
EDAT TÜMLECİ Yüklemin anlamını araç, birliktelik, Özgülük gibi ilgiler kurarak tamamlayan tümleçlerdir. “ile” ve “için” sözcükleri kendinden Önceki sözcüklerle birleşerek edat tümleci oluşturur. ♦ Ankara’dan uçakla döndük. (Araç) ♦ Koştuğu için yorulmuş. ( Sebep ) ♦ Bu konuyu babamla tartıştık. ( Birliktelik )
Zarf Tümleci
ZARF TÜMLECİ Yüklemin anlamını zaman, durum, yer-yön, azlık-çokluk, soru bakımından tamamlayan sözcüklerdir. Aşağıdaki cümlelerde zarf tümleci olan sözcükleri bulup yüklemi hangi yönden tamamladıklarını belirtelim. ♦ Yemeklerini konuşmadan yediler ( Zarf Tümleci ) ♦ Öğrenciler içeri girdiler. ( Zarf Tümleci ) ♦ İş yaparken çok terledim. ( Zarf Tümleci ) ♦ Gün doğmadan yola çıkmalıyız. (… Okumaya devam et Zarf Tümleci
Dolaylı Tümleç
DOLAYLI TÜMLEÇ Cümlede yüklemin anlamını yönelme, bulunma, ayrılma yönünden tamamlayan sözcüklerdir. Aşağıdaki cümlelerde dolaylı tümleç olan sözcükleri bulalım. ♦ Elİndekileri masaya bıraktı. ♦ Söylediklerimi arkadaşlarına anlatmış. ♦ Çocuklar bu sokakta oynarlar. ♦ Kitaplar sende kalsın. ♦ Bu denizden balık çıkmaz. ♦ Telefon numaranı benden aldı. Cümlelerde” -e, -de, -den” halindeki sözcüklerin dolaylı tümleç olduğunu gördük.… Okumaya devam et Dolaylı Tümleç
Nesne
NESNE (DÜZ TÜMLEÇ) Cümlede öznenin yaptığı eylemden etkilenen varlıkları belirten sözcüklere nesne denir. Aşağıdaki cümlelerde nesne olan sözcükleri bulalım. ♦ Marketten ekmek aldım. ♦ Nasrettin Hoca’yı herkes tanır. ♦ Yaşlı adam önce pencereyi açtı. ♦ Ablam örtüyü kaldırdı, masaya tabak koydu. Cümledeki nesnelerin yalın halde ya da “-i” halinde olduğunu gördük. Buna göre nesneler ikiye… Okumaya devam et Nesne
Özne
ÖZNE Cümlede yüklemin bildirdiği işi hareketi yapan; durumu ya da yargıyı üzerinde taşıyan varlıkları bildiren sözcüklere özne denir. Aşağıdaki cümlelerde Özneyi bulalım. İnsanın elinde beş parmak vardır. Gülü seven, dikenine katlanır. Birkaç saat sonra yağmur dindi. Hal eki alan bir sözcük özne olamaz. Cümlede Özneyi bulmak için yükleme “kim, ne” soruları sorulur. Alınan cevap tek… Okumaya devam et Özne
Yüklem
YÜKLEM Cümlede işi, yargıyı, durumu bildiren sözcük ya da söz öbeklerine yüklem denir. Aşağıdaki söz gruplarının cümle olabilmesi İçin sonlarına uygun yüklemleri getiriniz. Bütün halk, köy meydanında……….. Havalar, artık iyice……………. Hayatta en hakiki mürşit…………. Kazanmak istediğim okul……………… Yardımlarınız için size……………………….. Yukarıdaki yüklemleri incelediğimizde görürüz ki, yüklem değişik türden sözcükler olabilir. Çekimlenmiş fiillerin yanı sıra ekfiil… Okumaya devam et Yüklem
Cümle Nedir
Duygu, düşünce, istek ya da yargı anlatan söz dizisine cümle denir. ♦ Okulumu, arkadaşlarımı çok seviyorum, (duygu) ♦ Bin kaygı bir borç ödemez. (Düşünce) ♦ Bilgiden başka hiçbir kuvvete heves etme. ♦ Kitaplar soğuk ama güvenilir dostlardır.