İsim, duygu ve düşüncelerimizi karşılayan, varlıklara ad olan sözcüklerdir. Ateş, su, insan… Not: Bir sözcüğün isim olup olmadığını o sözcüğe ekleyeceğimiz –mek, -mak ekiyle anlarız. Anlam bozulmuyorsa sözcük fiildir. Anlam bozuluyorsa sözcük isimdir. Örnek: gel-mek (fiil) kalem-mek (isim) git-mek (fiil) çocuk-mak (isim) Not: Kökteş söcüklerde bu kurala uyulmaz. Sözcüğün cümle içerisindeki anlamına bakılır. Sözcük eylem… Okumaya devam et İSİM (AD)
Kategori: Dilbilgisi
Zincirleme İsim Tamlaması
Tamlayanı veya tamlananı, bazen İkisi de, bir ad tamlaması olan tamlamalardır. altın kolye – nin fiyatı Takısız ad tam. Tamlanan Ayşe’nin altın kolyesi Tamlayan Tamlanan Sınıf arkadaşım – in Türkçe kitab-ı (Belirtisiz Ad Tamlaması + Belirtisiz Ad Tamlaması) Tamlayan Tamlanan Zincirleme ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birbirine -(n) in eki ile bağlanır. Türkçe dersi –… Okumaya devam et Zincirleme İsim Tamlaması
Takısız İsim Tamlaması
Tamlayan, tamlananın neden yapıldığını belirtir. Her iki ad da tamlama eki almaz. Cam vazo (Camdan yapılmış vazo) Çelik tencere (Çelikten yapılmış tencere) Takısız ad tamfamalarında tamlayan hammaddenin, tamlanan ondan elde edilmiş bir ürünün adıdır. Deri koltuk (Hammadde- Ürün) *Takısız ad tamlamalarını sıfat tamlamalanyla karıştırmamak için “-den” ekinden yararlanılabilir. Takısız tamlamada tamlayan “-den” ekini alarak da… Okumaya devam et Takısız İsim Tamlaması
Belirtisiz İsim Tamlaması
Tamlayan, tamlananı çok değişik anlam İlgileriyle tamamlar. Tamlayan ek almaz, tamlanan -(s) i eki alır. bebek maması (Tamlayan Tamlanan) telefon rehberi (Tamlayan Tamlanan) Belirtisiz ad tamlamalarında iki ad arasında kurulan başlıca anlam ilgilerini şöyle sıralayabiliriz: vişne reçeli (Neden elde edildiği) savaş korkusu (Durumun nedeni) dikiş makinesi (Ne işe yaradığı) çocuk bahçesi (Neye, kime ait olduğu)… Okumaya devam et Belirtisiz İsim Tamlaması
Belirtili İsim Tamlaması
Tamlayan, tamlananın kime, neye ait olduğunu belirtir. Tamlayan “-(n) in” eki, tamlanan -(s) i (iyelik) ekini alır. Ablamın giysileri.. (Kimin giysileri?) Tamlayan Tamlanan Kapının kilidi (Neyin kilidi?) Belirtili ad tamlamalarında tamlayanla tamlanan yer değiştirebilir: Kimse bilmiyordu yerini Ayşe’nin. (Tamlanan Tamlayan) Baharı bir başkadır İzmir’in. (Tamlanan Tamlayan) Tamlananı belgisiz zamir olan ad tamlamalarında tamlayan, “-den” ekiyle… Okumaya devam et Belirtili İsim Tamlaması
Ad Tamlamaları ( İsim Tamlamaları)
Bir adın, değişik anlam ilgileri sağlamak için başka adlar tarafından tamamlanmasına ad tamlaması denir, Ad tamlamalarında asıl anlatılmak istenen öğeye tamlanan, onu anlamca tamamlayan öğeye de tamlayan denir. Tamlama kurulurken önce tamlayan, sonra tamlanan kullanılır. Örtüyü makinede yıkamış. (ad ad) Masanın örtüsünü, çamaşır makinesinde yıkamış. (Tamlayan Tamlanan, Tamlayan Tamlanan) Ad tamlamaları yapılışları ve kurdukları anlam… Okumaya devam et Ad Tamlamaları ( İsim Tamlamaları)
İsmin Ayrılma Hali
Adın “-den” ekini almış durumudur. Eylemin addan uzaklaştığım, başladığı noktayı bildirir. Okuldan geç çıkmış. Gürültüler yan sınıftan geliyor. Çıkma durumundaki adlar, cümlede genellikle dolaylı tümleç ve zarf tümleci olur. Evin eksiklerini marketten tamamla. (D.T) Eşyalarını akşamdan topla. (Z.T) Çıkma durumu, adlara farklı anlam ilgileri katabilir. Korkudan kaçmış. (Neden) Bize sabahtan uğra. (Zaman) Kilosunu bir milyondan… Okumaya devam et İsmin Ayrılma Hali
İsmin Bulunma Hali
Adın “-de” ekini almış durumudur. Bu eki alan ad, eylemin kendi içinde ya da üstünde olduğunu belirtir. Kitaplar maşada duruyor. (Masanın üstünde) Evde ders çalışıyor. (Evin içinde) Bulunma durumundaki adlar cümlede dolaylı tümleç veya zarf tümleci görevinde olurlar: Kendisiyle toplantıda karşılaştım. D.T Bazı kuşlar sonbaharda göç ediyor. Z.T Bulunma durumu, adlara yer anlamının dışında farklı… Okumaya devam et İsmin Bulunma Hali
İsmin Yönelme Durumu
Adın “-e” ekini almış durumudur. Bu ek, adı eyleme bağlar ve eylemi ada doğru yöneltir. Eve baktım. Sınıfa girdik. Anneme gittim. Yönelme durumundaki adlar yer-yön anlamı taşıyınca dolaylı tümleç, zaman anlamı taşıyınca zarf tümleci olur. Eve erken gitti. (Nereye?) Akşama size geliriz. (Ne zaman?) Yönelme eki, adlara yer-yön anlamı dışında farklı anlamlar verebilir. Bahara taşınacaklar.… Okumaya devam et İsmin Yönelme Durumu
İsmin Belirtme Durumu
Adın “-i” ekini almış durumudur. Ad, bu eki alınca bir belirlilik kazanır, herhangi bir varlık olmaktan çıkıp bilinen bir nesne durumuna gelir. Ev aldık. Evi aldık. Çiçek kokladı. Çiçeği kokladı Kitap okuyun. Kitabı okuyun. Belirtme durumundaki adlar, cümlede genellikle belirtili nesne görevinde bulunurlar. Çiçekleri vazoya yerleştir. Soruların cevaplarını bilmiyorum. NOT: Durum eki, aynı yazıma sahip… Okumaya devam et İsmin Belirtme Durumu