Edebiyat, Kültür ve Sanat » Biyografi

Mevlana

admin — Tue, 26 Feb 2008 00:29:10 +0000

(1207-1273)
Hz. Mevlana 1207 yılında Belh şehrinde doğmuştur. Babası Sultan-ül-Ulema diye bilinen Bahaeddin Veled annesi Mümine Hatun’dur. Bahaeddin Veled ailesi ile birlikte Belh’den ayrıldıktan sonra Bağdat’a buradan da Hac için Mekke ‘ye gitmiş ve daha sonra Anadolu Selçuklularının en ihtişamlı dönemlerinde Anadolu’ya geçmiştir. Malatya, Erzincan, Akşehir yoluyla Larende’ye (bugünkü Karaman) geldi. 1225 yılında oğlu Hz. Mevlana ‘yi Gevher Hatun’la evlendirdi. Selçuklu Sultanı Alaeddin Keykubad’nı daveti üzerine 1228 yılında Hz. Mevlana ile birlikte Konya’ya geldi. Bahaeddin Veled 1231 yılında vefat etti. Hz. Mevlana ertesi yıl babasının müritlerinden olan Muhakkık-i Tirmızı ‘ye 9 yıl süreyle müritlik etti. (1232-1241) Bazı kaynaklarda Hz. Mevlana’mn öğrenimim ilerletmek için Şam’a gittiği söylenir. Muhakkık-i Tırmızi ‘nin ölümünden sonra Hz. Mevlana medreselerde bir süre ders vermiştir. Verdiği dersler Selçuklu Sultanı ve vezirleri tarafından da takıp edilmiştir. 1244′de Şems-i Tebnzı ile tanışmasıyla Hz. Mevlana’mn hayatı değişmiş ve sahip olduğu ilmin yanında, onu bir gönül adamı yapmıştır. Şems-i Tebrizi ile yaptığı sohbetler nedeniyle çevresindekileri ihmal eden Hz. Mevlana, müritlerinin ve halkın tepkisiyle karşılaştı. Şems-i Tebrizi bunun sonucunda 1246 yılında Şam’a gitti. Ancak Hz. Mevlana’nın ısrarlı davetleri üzerine 9 ay sonra Konya’ya döndü. Şems-ı Tebrizi devam eden tepkiler neticesinde 1247 yılında esrarengiz bir şekilde ortadan kayboldu. Kayboluşuyla ilgili olarak Şems-i Tebrizı’mn öldürüldüğü ve ayrıca Hz. Mevlana’nın üzülmesine dayanamadığı için gizlice Şam’a gittiği yolunda görüşler vardır. Bu olaydan sonra Mevlana kendini tamamen şiire, semaya ve çevresindekileri manevi yönden olgunlaştırmaya verdi. Daha sonraları kendisine sohbet arkadaşı olarak sırasıyla Selahaddin Zerkubİ ve Hüsameddin Çelebi’yi seçti. Hz. Mevlana 1273 yılında Konya’da vefat etti. En önemli eseri Mesnevi‘dir.
Mevlâna 30 Eylül 1207 yılında bugün Afganistan sınırları içerisinde yer alan Horasan Ulkesi’nin Belh şehrinde doğmuştur. Mevlâna’nın babası Belh şehrinin ileri gelenlerinden olup, sağlığında “Bilginlerin Sultânı” unvanını almış olan Hüseyin Hatibi oğlu Bahâeddın Veled’dir. Annesi ise Belh emîri Rükneddin’in kızı Mümine Hatun’dur.

Ahmet Hikmet Müftüoğlu

admin — Fri, 09 May 2008 01:13:41 +0000

1870-1927 yılları arasında yaşamıştır. Galatasaray Lisesi’nden mezun olmuştur. Konsolosluk, müsteşarlık, profesörlük yapmıştır. Ahmet Hikmet Müftüoğlu, ilk defa, 1896′da Servet-i Fünun dergisinde yayımladığı bir hikaye ile bu gruba dahil olmuştur. Daha sonra Türkçülük ve Yeni Lisan akımı etkisinde yazılar yazmaya başlamıştır. Yerli konuları milli bir dille yazmıştır.

Eserleri: Çağlayanlar, Haristan ve Gülistan, Gönül Hanımdır.

Mehmet Akifin Hayatı

admin — Fri, 09 May 2008 17:29:58 +0000

1873 yılında dünyaya gelen Mehmet Akifin hayatının çocukluk yılları İstanbul’da geçti. Babası, Fatih Camii medrese hocalarından Arnavut asıllı İpekli Tahir Efendi’dir. Mehmet Akif Ersoy, orta öğrenimini Fatih Merkez Rüştiyesi’nde ve Mekteb-i Mülkiye İdadisi’nde gördü. Bu arada Fatih Camii’ndeki Arapça ve Farsça derslerine de devam etti ve bu dilleri öğrendi. Orta öğrenimini tamamladıktan sonra da, o zamanlar yeni açılan Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi’ne girdi, dört yıl süren öğrenimi sonunda 1893 yılında veterinerlik bölümünü birincilikle bitirdi. Ardından da Ziraat Bakanlığı’na memur olarak girdi ve dört yıl kadar Rumeli, Anadolu, Arnavutluk ve Arabistan gibi Osmanlı Devletinin değişik eyaletlerinde memurluk yaptı. Bir süre sonra Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi’nde edebiyat dersleri vermeye başladı. 1908′den sonra ise arkadaşı Eşref Edip ile birlikte Sırat-ı Müstakim ve daha sonra 1921′de de Sebilü’r-Reşad dergilerini çıkardı. 1908 yılında resmi görevi olan Umur-i Baytariye Müdür Muavinliği’nde çalışırken Darülfünun Edebiyat-ı Umumiye müderrisliğine atandı. En önemli eseri İstiklal Marşı ve Safahat‘tır
Bu arada patlak veren Balkan Savaşından sonra 1913 yılında Umur-i Baytariye şubesindeki görevinden, bir yıl sonra da Darülfünun’daki görevinden ayrıldı. Mehmet Akif, Kurtuluş Savaşı kazanıldıktan sonra İstanbul’a döndü. Ancak kısa bir süre sonra da Türkiye’den ayrıldı ve Mısır’a yerleşti. 1926 yılından itibaren Mısır Unİversitesi’nde Türkçe dersleri verdi. Bu esnada siroza tutuldu, önceleri hastalığının ehemmiyetini anlayamadı ve hava değişimiyle geçeceğini zannetti. Hastalığı ağırlaşan Mehmet Akif, İstanbul’a döndü ve tedavi gördü. Fakat hastalığın önüne geçilemedi. 27 Aralık 1936 tarihinde vefat etti. Kabri Edirnekapı Mezarlığındadır.
Mehmet Akif Ersoyun Eserleri
Safahat, birinci kitap (1911)
Safahat, ikinci kitap, Süleymaniye Kürsüsünde (1912)
Safahat, üçüncü kitap, Hakkın Sesleri (1913)
Safahat, dördüncü kitap, Fatih Kürsüsünde (1914)
Safahat, beşinci kitap, Hâtıralar (1917)
Safahat, altıncı kitap, Asım (1919)
Safahat, yedinci kitap, Gölgeler (1933)
Safahat, bütün şiirleri I-II (1943, ölümünden sonra)

Abdülhak Şinasi Hisar

admin — Thu, 15 May 2008 11:24:49 +0000

1888- 1963 yılları arasında yaşamıştır. Galatasaray Lisesi’ni bitirdikten sonra Paris’te Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde okumuştur. Özel şirketlerde ve banka yönetim kurullarında görev yapmıştır. Abdülhak Şinasi Hisar, Şiirler, anı (hatıra), eleştiri, roman gibi türlerde eser vermiştir. Fahim Bey ve Biz adlı romanı CHP Hikaye ve Roman Mükafatı’nda üçüncülük almıştır.
Başlıca eserleri: Çamlıcadaki Eniştemiz, Boğaziçi Mehtapları, Geçmiş Zaman Köşkleri, Boğaziçi Yalıları, İstanbul ve Pierre Loti’dir.

REFİK HALİT KARAY

admin — Tue, 20 May 2008 22:08:46 +0000

1888- 1965 yılları arasında yaşamış olan edebiyatçı – yazar, Karakayış ailesindendir. Refik Halit, Galatasaray Sultanisi ve Mekteb-i Hukuk’ta okumuştur. Fecr-i Ati Edebiyatı topluluğunun kurucularından olan Karay, uzun yıllar gazetecilik yapmıştır. Kirpi takma adıyla eleştiriler ve siyasi yazılar yazmıştır. Bu yüzden I. Dünya Savaşına kadar Anadolu’ya sürgün edilmiştir. Refik Halit Karay, Robert Koleji’nde öğretmenlik, Sabah gazetesinde yazarlık, Posta-Telgraf müdürlüğü yapmış, Aydede isimli mizah dergisini çıkarmıştır. Millî Mücadele aleyhindeki yazı ve davranışları yüzünden “yüz ellilikler” listesine alınmış, yurdu terk etmek zorunda kalmıştır. Özellikle hiciv, mizah, deneme, fıkra ve hatıra (anı) türünde eserler yazmıştır.

Refik Halit Karay’ın Eserleri, Memleket Hikayeleri, Gurbet Hikayeleri, Deli, Ay Peşinde, Bir İçim Su, Kadınlar Tekkesi, Üç Nesil Üç Hayat, Yezidin Kızı, Sürgün, İstanbul’un İç Yüzü’dür.

Falih Rıfkı Atay

admin — Tue, 27 May 2008 23:35:38 +0000

(1894-1971)
Siyasal makale ve fıkra dışında; anı, söyleşi, gezi yazısı türünde yazdığı ürünlerle tanınır. Öğretmenlik, gazetecilik ve milletvekilliği yapmıştır.
Falih Rıfkı Atay, mütareke yıllarında birkaç arkadaşıyla birlikte çıkardıkları “Akşam” gazetesinde Kurtuluş Savaşı’nı destekleyen yazılar yazmıştır. Sonradan Ankara’ya geçmiş, Atatürk’ün yakınındaki gazetecilerden biri olmuştur. İkinci Meşrutiyet ve Cumhuriyet sürecini yakından izlemiş, olayları ve insanları bir sanatçı duyarlılığı ile yansımıştır. Dilin özleşmesi, kendi benliğini bulması için çalışmalarda bulunmuştur. Falih Rıfkı, Yalın ve akıcı diliyle düzyazı alanında önemli yapıtlar yazmıştır.

Falih Rıfkı Atay Eserleri:

Ateş ve Güneş, Zeytindağı, Atatürk’ün Bana Anlattıkları, Çankaya, Atatürk Ne İdi (anı).
Denizaşırı, Bizim Akdeniz, Taymis Kıyıları, Hint, Yolcu Defteri, Eski Sanat, Pazar Konuşmaları (fıkra), Roman (roman)

Memduh Şevket Esendal

admin — Wed, 28 May 2008 02:00:11 +0000

1883-1952 yılları arasında yaşamıştır. Kendi imkanları ile öğrenim gören Memduh Şevket Esendal, 1906 yılında İttihat ve Terakki cemiyetinde müfettiş olarak çalışmıştır. Azerbaycan’da elçilik, Kabataş ve Galatasaray Lisesi’nde öğretmenlik, Tahran elçiliği, Elazığ ve Bilecik milletvekilliği, CHP genel sekreterliği yapmıştır.

Çağdaş Türk öykücülüğünün, öncü sanatçılarındandır. Ömer Seyfettin‘le aynı dönemde öyküler yazmasına karşın, bunları Cumhuriyet döneminde yayımlamıştır. Esendal, öğretmenlik, büyükelçilik, milletvekilliği yapmıştır. Memduh Şevket ilk öykülerinde konularını yaşamın sıradan olaylarından almış, gözleme önem vermiş, gerçekçi çizgiye bağlı kalmıştır. öyküye bir süre ara verdikten sonra 1934′te “Ayaşlı ve Kiracıları” romanını yayımlamıştır. Roman, beklenen ilgiyi çekmemiş ancak, 1945′te bir yarışmada ödül alınca, dikkatleri toplamıştır. Günlük yaşamın önemsiz, sıradan olaylarını, konu aian Çehov’un öykü anlayışının izleyidsidir.

Eserlerinde hayattan aldığı konulan, temiz bir dil, sadelik ve içtenlikle işlemiştir.

Memduh Şevket Esendal’ın Başlıca eseleri:

Birinci Kitap, İkinci Kitap, Temiz Sevgiler, Ev Ona Yakıştı, Miras, Vassaf Bey, Mendil Altında, Kelepir, Bir Kucak Çiçek’tir.

Ahmet Hamdi Tanpınar

admin — Thu, 29 May 2008 00:48:08 +0000

Öğretmenlik, öğretim üyeliği ve milletvekilliği görevlerinde bulunan Ahmet Hamdi Tanpınar; şiir, roman, öykü, deneme, makale, edebiyat tarihi gibi alanlarda eserler vermiştir. Üzerinde Fransız sembolistlerinin yanında, Yahya Kemal Beyatlı ve Ahmet Haşim‘in etkileri vardır. Bu etkilenmelere karşın kendine özgü bir şiir dünyası kurabilmiştir. Hece ölçüsüyle şiir yazmasına karşın “Memleket edebiyatı” hareketinden etkilenmemiştir. Ahmet Hamdi, kendine özgü sözcüklerle estetik yanı güçlü şiirler yazmış, şiirlerinde hayale ve müziğe önem vermiştir. Sonraki şiirlerinde insan, doğa, evren ilişkilerini bir düşünür kimliğiyle işlenmiş; zaman, sonsuzluk, aşk ve ölüm temafarını işlemiştir. Osmanlı tarihine geçmişine özlem; kültür ve uygarlık değerler; camileri, çarşıları, sokakları ile İstanbul, şiirinin başlıca konularıdır.
öykü ve romalannda insanın dünyasını bilinç altını İşlemiş, rüya ve hayallerle insan ruhsal yapısını açıklamaya çalışmışlardır. “Bursa’da Zaman” en tanınmış şiiridir.

Ahmet Hamdi Tanpınarın Eserleri:

Şiirler (şiir)Abdullah Efendinin Rüyaları, Yaz Yağmuru ( öykü) Huzur, Saatleri, Ayarlama, Enstitüsü, Sahnenin Dışındakiler, Mahur Beste (roman) Beş Şehir, Yaşadığım Gibi ( deneme) Edebiyat Üzerine Makaleler (makale). 19.Asır Türk Edebiyatı Tarihi (edebiyat tarihi). Yahya Kemal (inceleme).

Necip Fazıl Kısakürek

admin — Thu, 29 May 2008 01:46:42 +0000

1905-1983 yılları arasında yaşamış en önemli edebiyatçılarımızdan birisidir. Şiir, monografi, piyes türlerinde eserler vermiştir. Necip Fazıl’ın edebi kişliğii, Paris’te eğitim gördüğü senelerde şekillenmiştir. Necip Fazıl’ın şiirlerinde yakından tanıdığı Fransız şiirlerinden izler görülür. Necip Fazıl‘ın yaşamının ikinci kısmında değişen düşüncelerine paralel olarak eserlerinde tasavvufi unsurlar yoğunlaşır. Metafiziğin önemli olduğu eserlerinde insanın varoluş nedenleri, evrendeki yeri, yalnızlığı, iç âleme ait duygu ve düşünceleri önemli bir yer tutar. Necip Fazıl Kısakürek, 1980′de Kültür Bakanlığı Büyük Ödülünü; 1981′de Türk Edebiyatı Sultanü’ş-Şuara (Şairlerin Sultanı) unvanını almıştır.

Necip Fazıl’ın eserleri;

Bir Adam Yaratmak, Çile, Reis Bey, Ben ve Ötesi, Sabırtaşı, Künye, Abdülhamit Han ve Babıâli’dir.

Ahmet Muhip Dıranas

admin — Sun, 01 Jun 2008 12:24:56 +0000

1908 ile 1980 yılları arasında yaşamıştır. Cumhuriyetten sonraki edebiyatımızda çok önemli bir yeri vardır. Bu döneme hem fikir hem de bir sanat adamı olarak damgasını vurmuştur. Az sayıda şiir yazmış olan Ahmet Muhip Dıranas, şiirde sese ve şekil mükemmelliğine önem vermiştir ve biçim kusursuzluğu ile dikkati çeker. Şiirlerinde Sembolizm akımının etkileri hissedilmektedir. Fransız sembolistlerinden etkilenmekle birlikte, bunu geleneksel biçimlerle kaynaştırdığından, kendine özgü bir şiir dünyası oluşturabilmiştir. Şiirlerinde zaman, kaçış duygusu, ölüm, yalnızlık hissi, tabiat, aşk, hüzün, vatan ve kahramanlık duygularını işlemiştir. Bütün şiirlerini tek bir kitapta toplayan şairin tiyatro eserleri de bulunmaktadır.

Şiirlerindeki sözcüklerin uyumu, müzikselliği ile şiirimize yeni bir ahenk getirmiştir. Hece veznini değişik biçimlerde kullanmıştır. İnsanın doğa karşısındaki duygularını işleyen sanatçının şiirlerinde mecaz ve semboller vardır. Tiyatro alanında da yapıtlar vermiştir.
“Fahriye Abla” ve “Olvido” tanınmış şiirleridir.

Başlıca eserleri: Şiirler, Gölgeler, O Böyle İstemezdi, Yazılar’dır.

Ahmet Muhip Dıranas Şiirlerinden Seçmeler

SERENAD

Yeşil pencerenden bir gül at bana,
Işıklarla dolsun kalbimin içi.
Geldim işte mevsim gibi kapına
Gözlerimde bulut, saçlarımda çiğ.

Açılan bir gülsün sen yaprak yaprak,
Ben aşkımla bahar getirdim sana;
Tozlu yollarından geçtiğim uzak
İklimden şarkılar getirdim sana

Şeffaf damlalarla titreyen, ağır
Goncanın altında bükülmüş her sak.
Seninçin dallardan süzülen ıtır,
Seninçin karanfil, yasemin, zambak…

Bir kuş sesi gelir dudaklardan;
Gözlerin, gönlümde açan nergisler.
Düşen öpüşlerdir dudaklarından
Mor akasyalarda ürperen seher.

Pencerenden bir gül attığın zaman
Işıkla dolacak kalbimin içi.
Geçiyorum mevsim gibi kapından
Gözlerimde bulut, saçlarımda çiğ.

OLVİDO

Hoyrattır bu akşamüstüler daima.
Gün saltanatıyle gitti mi bir defa
Yalnızlığımızla doldurup her yeri
Bir renk çığlığı içinde bahçemizden,

Bir el çıkarmaya başlar bohçamızdan
Lavanta çiçeği gibi kokan kederleri;
Hoyrattır bu akşamüstüler daima.
Dalga dalga hücum eden pişmanlıklar

Unutuşun o tunç kapısını zorlar
Ve ruh, atılan oklarla delik deşik;
İşte, doğduğun eski evdesin birden,
Yolunu gözlüyor lamba ve merdiven,
Susmuş ninnilerle gıcırdıyor beşik
Ve cümle yitikler, mağluplar, mahzunlar.

KAR

Kardır yağan üstümüze geceden,
Yağmurlu, karanlık bir düşünceden,
Ormanın uğultusuyla birlikte
Ve dörtnala, dümdüz bir mavilikte
Kar yağıyor üstümüze, inceden.

Sesin nerde kaldı, her günkü sesin,
Unutulmuş güzel şarkılar için
Bu kar gecesinde uzaktan, yoldan,
Rüzgâr gibi ta eski Anadolu’dan
Sesin nerde kaldı? Kar içindesin!

FAHRİYE ABLA

Hava keskin bir kömür kokusuyla dolar,
Kapanırdı daha gün batmadan kapılar.
Bu, afyon gibi baygın mahalleden,
Hayalimde tek çizgi bir sen kalmışsın, sen!
Hülyasındaki geniş aydınlığa gülen
Gözlerin, dişlerin ve ak pak gerdanınla
Ne güzel komşumuzdun sen, Fahriye Abla!

Eviniz kutu gibi küçücük bir evdi,
Sarmaşıklarla balkonu örtük bir evdi;
Güneşin batmasına yakın saatlerde
Yıkanırdı gölgesi kuytu bir derede.
Yaz, kış yeşil bir saksı ıtır pencerede;
Bahçende akasyalar açardı baharla.
Ne şirin komşumuzdun sen, Fahriye Abla!

Önce upuzun sonra kesik saçın vardı
Tenin buğdaysı , boyun bir başak kadardı
İçini gıcıklardı bütün erkeklerin
Altın bileziklerle dolu bileklerin
Açılırdı rüzgarda kısa eteklerin
Açık saçık şarkılar söylerdin en fazla
Ne çapkın komşumuzdun sen fahriye abla

Gönül verdin derlerdi o delikanlıya
En sonunda varmışsın bir erzincanlıya
Bilmem şimdi hala bu ilk kocandamısın
Hala dağları karlı erzincandamısın
Bırak geçmiş günleri gönlüm hatırlasın
Hatırada kalan şeyler değişmez zamanda
Ne vefalı komşumuzdun sen fahriye abla