Edebiyat, Kültür ve Sanat » Sanatçılar

Nedim-i Kadim

admin — Fri, 10 Apr 2009 22:00:58 +0000

Nedim-i Kadim (?-1670) Dîvan şâiri, İstanbul’da doğdu. Medrese eğitimi gördü ve müderrislik yaptı. İstanbul’da öldü.
Lâle Devri şâiri Nedim‘in takdirini kazanmış bir şâirdir. Bazı gazellerinde şuhça söyleyişi ile meşhur adaşı kadar başarılı olmuştur. Dîvân’ı Halil Nihat Boztepe tarafından Nedim Divânı’na ek olarak bastırıldı (1922).

Fuzuli

admin — Sun, 15 Mar 2009 17:50:40 +0000

Bağdat’ta yaşamış, iyi bir eğitim görmüştür. Bir tezkirede (Ahdi) geometri, fizik, astronomi bildiği yazılıdır. Kanuni’nin Bağdat seferi sırasında Kanuni’ye kasideler sunmuş, kendisine bağlanan maaşı alamayınca döneminin kötülüklerinden yakınan ünlü “Şikayetname”yi yazmıştır. Eser, mektup türündedir. Yaşamı yoksulluklar içinde geçen şair, Türkçe divanının Önsözünde bilimsiz şiiri, temelsiz bir yapıya benzetmiştir. Şiirlerini Azeri Türkçesiyle yazan lirik bir şairdir. Şiirlerinde tasavvuf düşüncesine bağlı olarak Tanrısal aşkı işlemiştir. Aşk acısı onun için bir yaşama kaynağıdır. Yakınsa da aşk acısı çekmeden yaşamayacağın! söyler. Ona göre aşk acısı kişiyi olgunlaştırır, karşılıksız olmalıdır. Gazel ve kasideleriyle tanınan Fuzuli, söz sanatlarını ve anlam sanatlarını büyük bir ustalıkla kullanmıştır. ” Su Kasidesi” ni Hazret-i Muhammet’i övmek, ona olan sevgisini dile getirmek için yazmıştır. Dili döneminin diğer şairlerinden daha sadedir. Arapça, Farsça, Türkçe üç divanı vardır. Beng ü Bade ve Leyla ve Mecnun, tanınmış mesnevileridir. Hadikat-üs Sûeda’da Kerbela olayını anlatmıştır.

Münif Paşa

admin — Tue, 21 Oct 2008 15:57:59 +0000

MÜNİF PAŞA (1828 – 1910)

1828 tarihinde Antep’de doğdu. Ailesiyle gittiği Mısır’da Mehmet Ali Paşa’nın yapmış olduğu yenilikleri yakından görmüştür. 1852 yılında Tercüme odasına girerek Emin Efendiden Fransızca’yı öğrenmiştir. 1855 yılında Mustafa Kemal Paşa ile Berlin’e gitmiş Avrupa’yı yakından tanıma fırsatı bulmuştur. Avrupa’da kaldığı yıllarda Almanca’yı öğrenip hukuk, iktisat, felsefe ve edebiyat şiir dersleri almıştır. Yurda döndükten sonra Ceride-i Havadis gazetesinde yazılar yazmaya başladı. 1863 yılında Cemiyet-i Tedrisiye-i Osmaniye’yi kurarak Mecmua-i Funun dergisini çıkarmaya başladı. Tanzimat edebiyatı döneminin ahlaki prensiplerini tartışmaya açarak kendisinden sonraki düşünürleri etkilemiştir. Ancak 1864 yılından sonra siyasi hayattan uzaklaşarak Tanzimat neslinden kopmuştur. Hükümet tarafından birçok memuriyete getirildi. Hatta 1872- 95 yılları arasında iki defa Tahran elçiliği yapmış 1879’da vezirlik görevinde de bulunmuştur. Ancak 1895’de Tahran elçiliğinden döndükten sonra kendisini tamamen ilme vererek İstanbul Hukuk Fakültesinde siyâsî Tarih, Hukuk Târihi ve Ekonomi dersleri verdi. 1910 yılında İstanbul’da öldü. Mezarı Erenköy Kabristanındadır.

Münif Paşa her ne kadar Divan geleneğinden gelmiş olsa da Tanzimat’ın ilk yıllarından kullandığı sade dil ile ön plandadır. Özellikle gazetelerde yazdığı ahlaki yazılarda yozlaşan toplu uyarma görevini üstlenmiştir. Özellikle Mecmua-i Funun dergisinde yazdığı Ehemmiyet-i terbiye-i Sibyan isimli makalesi modern pedagojiye dair ilk yazı olmuştur.

Eserleri: Mecmua-i Fünûn (Çeşitli bilim, fikir ve sanat konularından bahseden dergi), Dâsitân-ı Âl-i Osman, Telhis-i Hikmet-i Hukuk, Hikmet-i Hukuk (Hukuk bilgileri kitapları), İlm-i Servet (Ekonomi bilgileri).

Behçet Necatigil

admin — Wed, 16 Jul 2008 03:40:32 +0000

(1916 -1979 )
Hem heceyle, hem de serbest ölçülü şiirler yazmıştır. Kendine özgü şiiriyle, şiirimize yeni bir kişilik kazandırmıştır. Şiirlerinde kendi ev ve ailesinden başlayarak, çevresindeki küçük dünyaları, toplumu anlatmıştır. Topluma açılışı, toplum sorunlarına eğilişi, kapalı dünyasının ezikliğini taşır. Şiirlerinde sembolleri kullanır. Rahat, doğal bir anlatımı vardır. Şiirleri, geleneğin izlerini barındırır. Yaşamın trajik yanlarını yorumlar. “Gizli Sevda” ve “Solgun Bir Gül Oluyor Dokununca” tanınmış şiirlerindendir.

YAPITLARI:

Kapalı Çarşı, Evler, Arada, İki başına Yürümek, Eski Toprak, Divane ( şiir).
Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, Edebiyatımızda Yazarlar Sözlüğü (inceleme).
Yıldızlara Bakmak, Üç Turunçlar, Gece Aşevi ( radyo oyunları).

Halide Edip Adıvar

admin — Tue, 17 Jun 2008 03:05:10 +0000

Kurtuluş Savaşı’na “Halide Onbaşı” olarak hastabakıcı göreviyle katılmıştır, öğretmenlik ve müfettişlik yapmış, Cumhuriyet yıllarında da İstanbul Üniversitesi’nde İngiliz Edebiyatı profesörlüğü görevlerinde bulunmuştur. 1950′den sonra bir dönem milletvekili seçilmiştir. Halide Edip Adıvar, ilk romanlarında bireysel duyguları, aşkı, kadın ruhunun özelliklerini işlemiştir. “Seviyye Talip” ve “Handan” bu dönemin ürünleridir. Kurtuluş Savaşı yıllarında toplumsal konulara yönelmiş ve yurt sevgisini, ulusa! kurtulu ülküsünü İşlemiştir. “Ateşten Gömlek” ve “Vurun Kahpeye” gerçekçi bir anlayışta Kurtuluş Savaşı’nın toplumsal oluylarını anlattığı romanlarıdır. Halide Edip Adıvar, sanatının son döneminde geleneklerin yönlendirdiği yaşamlar; anlatan töre ronamian yazmıştır “Sinekli Bakkal” ve “Tatarcık” bu dönemin ürünlerindendir. Romanları, gözlem ve betimleme yönünden başarılıdır. Ancak romanlarında savruk ve özensiz bir dil kullanılmıştır.

Eserleri:

Seviyye Talip, Handan, Ateşten Gömlek, Vurun Kahpeye, Sonsuz Panayır, Yot Palas Cinayeti, Tatarcık, Sinekli Bakkal (roman)
Dağa Çıkan Kurt (öykü)
Mor Salkımlı Ev, Türkün Ateşle imtihanı (anı)

Mehmet Fuat Köprülü

admin — Tue, 17 Jun 2008 02:56:20 +0000

(1890 – 1966 )
Edebiyat tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınmıştır. Türk edebiyatını ilk kez bilimsel yöntemlerle incelemiştir. Birçok sanatçıyı tanıtan Fuat Köprülü, edebiyat tarihine bir bütünlük kazandırmıştır. Divan ve Halk şairleri üzerine Yeni Mecmua dergisinde araştırma yazıları yayımlamıştır.

YAPITLARI:

Türk Edebiyatı’nda İlk Mutasawıfiar,Türk Edebiyatı Tarihi.Türk Saz Şairleri Antolojisi (inceleme kitapları, makaleler)

Ziya Gökalp

admin — Tue, 17 Jun 2008 02:43:59 +0000

Düşünür ve toplumbilimci yanı, sanatçılığının önündedir. Tanzimat‘la başlayan bireysel ve dağınık Türkçülük çalışmalarını sistemleştirmiş, buna bir program getirmiştir. Önceleri Turancılık düşüncesini savunmakla birlikte, Birinci Dünya Savaşı sonrasında daha gerçekçi Türkçülük düşüncesine varmıştır. 1923′te yayımladığı “Türkçülüğün Esasları” adlı bir kitabında milliyetçiliğin programını belirlemiş, Türkçülüğün amaçlarını göstermiştir. Emile Durkeim’in toplumsal ülkücülük (içtimai mefkure) görüşünü benimseyerek Türkçülüğün hukuk, iktisat, siyaset ve dinde gerçekleşme yollarını göstermiştir. Ziya Gökalp, toplumu, bireyin önüne koymuş, çağdaş ve ileri bir ülke için toplumsal kurumların Batı’daki örneklerine göre düzenlenmesi gerektiğini savunmuştur. Ulusal kültür birliğinin sağlanması için de; halk e-gemenliğine dayalı bir demokrasi kurulmasını, ulusal sermaye İle büyük bir sanayi toplumu kurulması gerektiğini dile getirmiştir. Heceyle yazdığı şiirlerinde halkın eğitimi amaçlamış konularını folklardan, destanlardan ve Türk tarihinden almıştır. Manzum destanlar ve masal denemelerinde yalın bir dil kullanmıştır.

Eserleri:

Kızıl Elma, Yeni Hayat, Altın Işık ( şiir)
Türkçülüğün Esasları, Türk Medeniyeti Tarihi (inceleme)
Türkleşmek, islamlaşmak, Muasırlaşmak ( Makale)
Malta Mektupları ( mektup)

Yahya Kemal Beyatlı

admin — Sun, 08 Jun 2008 16:10:01 +0000

1884-1958 yılları arasında yaşamıştır. İlk öğrenimini Üsküp’te tamamladı, Orta öğrenimini ise 1902′de geldiği Vefa Lisesi’nde gördü. Bir süre sonra da 1903 yılında Paris’e giden Yahya Kemal Beyatlı, Fransızca öğrendikten sonra Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne girdi. Dokuz yıl kaldığı Paris’ten 1912′de İstanbul’a döndü. 1915-1923 yılları arasında İstanbul Üniversitesi’nde çeşitli dersler okuttu. 1923 yılında ise Urfa milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girdi. Ardından 1926 yılında Varşova, 1929 yılında da Madrid Orta Elçiliklerine atandı. Yurda döndükten sonra ise önce 1935-1942 yıllarında Tekirdağ, 1943-1946 yılları arasında ise İstanbul milletvekilliği yaptı. 1948 yılında yeniden büyük elçi olarak Pakistan’a gitti, bir yıl sonra emekliye ayrılarak yurda döndü. Memleketi Üsküp’ün ve Paris’in etkisi Yahya Kemal’in şiirlerinde görülmektedir. Yahya Kemal Beyatlı, olgunluk devrinde şiirlerinde Osmanlı medeniyet ve kültürünü, tarih, vatan kavramlarını, İstanbul sevgisini işlemiştir. Boğaziçi, Türk musikisi, İstanbul’un tabii ve tarihi güzellikleri eserlerinde önemli bir yer tutar. Yahya Kemal, “Ok” şiiri hariç, tüm şiirlerini aruz ölçüsüyle yazmıştır. Aruz vezninin şiirin lirizmini artırdığını düşünmektedir. Şiirleri, yazıları sağlığında kitaplaşmamış, Ölümünden sonra kitaplaşmıştır. Başlıca eserleri, Kendi Gök Kubbemiz, Eğil Dağlar, Eski Şiirin Rüzgarıyla, Aziz İstanbul, Siyasi Hikâyeler, Edebiyata Dair.Yahya Kemal Beyatlının (şiirleri) Eserleri:

1 .Kendi Gök Kubbemiz (1961)
2. Eski Şiirin Rüzgarıyla (1962)
3. Rubailer ve Hayyam Rubailerini Türkçe Söyleyiş (1963)
4. Aziz İstanbul (1964)
5. Eğil Dağlar (1966)
6. Siyasi Hikâyeler (1968)
7. Siyasi ve Edebi Portreler (1968)
8. Edebiyata Dair (1971)
9. Çocukluğum, Gençliğim, Siyasi ve Edebi Hatıralarım (1973)
10. Tarih Musahabeleri (1975)
11. Bitmemiş Şiirler (1976)
12. Mektuplar – Makaleler (1977)

Ahmet Rasim

admin — Sun, 08 Jun 2008 15:06:24 +0000

Asıl ününü fıkra ve anı türünde yazdığı yapıtlarıyla kazanmıştır. Halkın kolayca okuyup anlayacağı ürünler veren sanatçı, Ahmet Mithat Efendi geleneğini sürdürmüştür. Kısa, canlı cümleleri dikkat çekicidir. Anı ve fıkralarıyla halkın eğitimini amaçlamış; istanbul’u sokak satıcıları, ramazanları ve bayramlarıyla anlatmıştır. Yapıtlarını bir mizah havası içinde yazmış, İstanbul ağzını bütün inceliği ve güzelliğiyle ustaca kullanmıştır.

Eserleri:

Eşkal-ı Zaman, Gülüp ağladıklarım, Şehir Mektupları (fıkra)
Falaka, Gecelerim ( anı)
İlk Büyük Muharrirlerinden Şinasi ( monografi)

Hüseyin Rahmi Gürpınar

admin — Sun, 08 Jun 2008 14:36:32 +0000

“Sokağı” edebiyatımıza taşıyan bir sanatçı olarak tanımıştır. Servet-i Fünunculara karşılık, Ahmet Mithat Efendi geleneğini sürdürerek, “toplum için sanat” anlayışıyla eserler vermiştir.
Realizm ve naturalizm etkisiyle, gözlem ve deney ön plana alarak İstanbul halkının geleneklerini, düşüncelerini, toplumsal yaşamını anlatmıştır. Toplumun olumsuz, gülünç yanlarını bir mizah havası içinde vermiştir. Kahramanlarını kendi şiveleriyle konuşturmuş, kenar mahallerden zengin konaklara kadar kesimden insanları anlatmıştır.
Yanlış Batılılaşma, aile geçimsizliklerini, toplumsal sorunlar romanlarının ana konularıdır. Romanlarını “acıklı bir ibret dersi” ile bitirmiştir. Konuşma dilinin doğallığından yararlanan Hüseyin Rahmi Gürpınar‘ın roman, öykü ve tiyatro türlerinde yapıtları vardır. Sade bir İstanbul Türkçesi kullanmıştır.

Eserleri:

Ben Deli Miyim, Şık, Şıpsevdi, Mürebbiye, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç, Gulyabani, Hakka Sığındık, Utanmaz Adam (roman)
Kadınlar Vaizi, Katil Buse, Menekşe Kalfa’nın Müdafaası, Gönül Ticareti (öykü) Hazan Bülbülü, Kadın Erkekleşînce (tiyatro )